Fundacja DOM Dbamy o Młodych, ul. Legnicka 65, 54-206 Wrocław, tel. 71 307 16 36

Problem ubóstwa w Polsce?

Problem ubóstwa w Polsce?

Ile osób i kogo dotyka problem ubóstwa w Polsce?

Chyba nikt nie ma wątpliwości, że problem ubóstwa w Polsce jest zjawiskiem, którego istnieniu trudno zaprzeczyć. Czym ono jest? Ilu obywateli i obywatelek dotyka? Które grupy społeczne są najbardziej narażone na wykluczenie społeczne i życie poniżej minimum socjalnego?

Czym jest ubóstwo?

Główny Urząd Statystyczny wskazuje na to, że sam termin „ubóstwo” nie jest jednoznaczny i nie należy do najprostszych:

Ubóstwo to pojęcie, które z jednej strony określa warunki życia jednostki, a z drugiej strony wskazuje na nierówności i sprzeczności występujące w społeczeństwie. Chociaż nikt nie kwestionuje faktu, że ubóstwo jest zjawiskiem wielowymiarowym, to dla polityki społecznej podstawowe znaczenie wciąż mają informacje dotyczące zasięgu ubóstwa ekonomicznego.”

Jeśli jednak chcielibyśmy maksymalnie uprościć tę kwestię, to musielibyśmy wskazać na istnienie dwóch sposobów pojmowania ubóstwa – sposobu absolutnego oraz relatywnego.

Ubóstwo absolutne dotyczy osób oraz gospodarstw domowych, które nie są w stanie zaspokajać swoich potrzeb uznawanych za podstawowe – niezależnie od tego, na jakim poziomie żyją przedstawiciele innych, lepiej usytuowanych warstw społecznych. Teoretycznie tak pojmowane ubóstwo może zostać niemal całkowicie wyeliminowane – jeśli uda się zacząć zaspokajać podstawowe potrzeby wszystkich osób i gospodarstw domowych.

Ubóstwo relatywne to forma nierówności pomiędzy poziomem życia przedstawicieli różnych warstw społecznych. Innymi słowy za ubogie uznaje się w takim podejściu osoby, których poziom życia jest znacznie niższy niż osób z pozostałych warstw społecznych. Tak rozumiane ubóstwo nie może zostać całkowicie wyeliminowane, dlatego że zawsze ktoś będzie zarabiał więcej lub mniej niż inni. Spadek ubóstwa relatywnego może nastąpić, gdy zmniejszają się różnice między dochodami obywateli.

Rozmawiając o problemie ubóstwa w Polsce, trzeba wziąć pod uwagę różnice między tymi dwiema definicjami. Pominięcie ich może bowiem prowadzić do błędnej interpretacji wszelkich badań i raportów dotyczących problemu.

Przeczytaj także: Jak wygląda życie dzieci po opuszczeniu domu dziecka?

Czy problem ubóstwa w Polsce maleje?

GUS opublikował raport, pt. Różne oblicza ubóstwa w Polsce w 2015 r. i 2018 r. na podstawie Badania spójności społecznej. Podaje w nim dane, z których wynika, że w ciągu ostatnich trzech lat problem ubóstwa w Polsce zmalał. Na ich wiarygodność i rzetelność wpływa fakt, że koncentrują się na trzech, uzupełniających się wymiarach ubóstwa:

problem ubóstwa w Polsce, wykres

Okazuje się, że w porównaniu do roku 2015 nastąpił spadek wszystkich trzech form ubóstwa, na których skoncentrowane było badanie. Ubóstwo dochodowe spadło o nieco ponad 1 punkt procentowy. Zasięg ubóstwa warunków życia zmalał prawie o 4 punkty procentowe i jest to największa zmiana, która zaszła w ciągu tych trzech lat. W przypadku ubóstwa braku równowagi budżetowej spadek wynosi około 3 punkty procentowe.

Istotna jest tutaj też kwestia ubóstwa wymiarowego, czyli występowania wszystkich 3 form ubóstwa jednocześnie. W 2015 roku problem ten dotyczył co trzydziestego polskiego gospodarstwa domowego. W 2018 roku zmagało się z tym co pięćdziesiąte gospodarstwo domowe. 

Gdzie problem ubóstwa w Polsce jest największy?

Zasięg różnych form ubóstwa może być inny w zależności od miejsca zamieszkania. Możemy to zauważyć na poniższych wykresach:

problem ubóstwa w polsce, wykresproblem ubóstwa w Polsce, wykres

problem ubóstwa w Polsce, wykres

Można powiedzieć, że różnice w wielkościach miejscowości przekładają się na zasięg ubóstwa, ale tylko w przypadku jego konkretnych form. Choć powszechnie mówi się, że na wsiach ubóstwo jest większym problemem, to dane zebrane przez GUS pokazują, że jest to tylko połowiczna prawda. 

Kto i dlaczego jest najbardziej narażony na ubóstwo?

Oczywiście można wysnuć ogólny wniosek, że grupą najbardziej narażoną na problem ubóstwa w Polsce są osoby niemające źródła stałego dochodu. Jednak jest to kwestia znacznie bardziej skomplikowana. Należy przede wszystkim rozważać ją z uwzględnieniem zjawiska, jakim jest wykluczenie społeczne. Nie jest to wprawdzie synonim ubóstwa, ale związek między obydwoma zjawiskami może mieć charakter sprzężenia zwrotnego. Prościej mówiąc: ubóstwo może być przyczyną albo skutkiem wykluczenia społecznego.

Wśród grup narażonych w Polsce na ubóstwo i wykluczenie społeczne są:

    • osoby bezrobotne,
    • osoby uzależnione,
    • młodzież opuszczająca placówki opiekuńczo-wychowawcze, zakłady karne i zakłady poprawcze,
    • osoby z niepełnosprawnościami fizycznymi,
    • osoby z zaburzeniami psychicznymi,
    • starsze i samotne osoby,
    • osoby bezdomne,
    • osoby o niskich kwalifikacjach zawodowych.

Nie są to na pewno wszystkie grupy, a prawdopodobieństwo, że ktoś padnie ofiarą wykluczenia społecznego, wzrasta, jeśli ktoś zalicza się do kilku takich grup. Nic więc dziwnego, że mając w głowie słowo „ubóstwo” większość z nas może myśleć o ludziach z trudną przeszłością czy różnego rodzaju schorzeniami.

Problem ubóstwa w Polsce jest jednym z powodów, dla których nasza fundacja ma bardzo ważną i ogromną misję. Zdajemy sobie sprawę, że osoby, które po ukończeniu 18 lat opuszczają domy dziecka, są narażone na wykluczenie społeczne i na ubóstwo. Nie chcemy tego, dlatego robimy wszystko, co w naszej mocy, aby trudna przeszłość nie przekreślała przyszłości naszych podopiecznych.

Facebook