Fundacja DOM Dbamy o Młodych, ul. Legnicka 65, 54-206 Wrocław, tel. 71 307 16 36

Samookaleczanie nastolatków – gdy ból staje się nie do zniesienia

Samookaleczanie nastolatków – gdy ból staje się nie do zniesienia

Samookaleczanie nastolatków – gdy ból staje się nie do zniesienia 

Czujesz wewnętrzny ból i napięcie którego nikt nie jest w stanie zrozumieć. Sięgasz po żyletkę, nacinasz nadgarstek i patrzysz na wypływającą krew. Odczuwasz upragnioną ulgę i spokój. Blizny są nieistotne, schowasz je pod zegarkiem lub odzieżą. Czy jestem uzależniony? Kiedy stał się to mój sposób na trudne emocje? 

Co to jest samookaleczenie?

Samookaleczanie polega na celowym zranieniu się, którego nie powinno mylić się z próbą samobójczą. Młode osoby robią to, nie dlatego, że chcą odebrać sobie życie, ale ponieważ coś innego wydaje się nie tak. Myślą, że to jedyny sposób, by uwolnić się od tych uczuć.

Ciężko jest ocenić prawdziwą skalę tego zjawiska, ze względu na skrytość, jednak według badań przeprowadzonych przez FDDS, co szósty Polski nastolatek (16%) w wieku 11-17 lat okalecza się. Podobny wynik samookaleczania przedstawia badanie przeprowadzone przez Children’s Society – „Raport Good Childhood Report 2018”, w którym spośród 11 000 14 latków, aż 16% w ciągu ostatniego roku wyrządziło sobie krzywdę. 

Samookaleczanie jest zwykle spowodowane innym problemem. Może się zdarzyć gdy dzieci odczuwają silny lęk, depresję, stres czy zastraszanie i nie mają innego sposobu radzenia sobie z tymi problemami. 

Samookaleczanie opisuje szeroki zakres rzeczy, które osoby celowo robią sobie, które wydają się powodować jakieś obrażenia fizyczne. Rodzicom może być bardzo trudno dowiedzieć się – lub być świadkiem – zachowań samookaleczających się u ich dzieci.

Cięcie rąk lub tylnej części nóg jest najczęstszą formą samookaleczenia, ale może przybierać różne formy, w tym przypalanie, gryzienie, uderzanie się, uderzanie głową w ściany, wyrywanie włosów.

Powody samookaleczania

Osoba może samookaleczać się, aby pomóc sobie poradzić sobie z negatywnymi uczuciami i trudnymi doświadczeniami, poczuć większą kontrolę lub ukarać siebie. Może to być sposób na złagodzenie przytłaczających uczuć, które narastają w środku, w celu:

  • zmniejszenia napięcia
  • radzenia sobie z ekstremalnym zdenerwowaniem
  • zapewnić odczucie bólu fizycznego, aby odwrócić uwagę od bólu emocjonalnego
  • wyrazić emocje, takie jak ból, złość lub frustracja
  • odzyskać kontrolę nad uczuciami lub problemami
  • ukarać siebie lub innych

Uczucia lub doświadczenia, które mogą być związane z samookaleczeniem, obejmują lęk, depresję, niską samoocenę, zły wizerunek ciała, tożsamość płciową, seksualność, nadużycia, problemy w szkole, zastraszanie, presję w mediach społecznościowych, problemy rodzinne i przyjaźni oraz żałobę.

Z czasem samookaleczanie może stać się nawykiem, który trudno jest powstrzymać.

Czy moje dziecko jest samookaleczające?

Jako rodzic możesz podejrzewać, że Twoje dziecko samookalecza się. Jeśli się martwisz, miej oko na następujące objawy:

  • niewyjaśnione skaleczenia, oparzenia, ślady po ugryzieniach, siniaki lub łysina
  • zakrywanie się; unikanie pływania lub zmieniania ubrań przy innych
  • krwawe odpady w koszach na śmieci
  • dziecko stało się wycofane lub odizolowane od przyjaciół i rodziny
  • niski nastrój, brak zainteresowania życiem, depresja lub wybuchy gniewu
  • obwinianie się za problemy lub wyrażanie uczuć porażki, bezużyteczności lub beznadziejności

Może być trudno wiedzieć, co robić lub jak zareagować, jeśli okaże się, że dziecko samookalecza się. Oto kilka rzeczy, które mogą naprawdę pomóc: 

  • Unikaj zadawania dziecku wielu pytań naraz.
  • Miej oko na swoje dziecko, ale unikaj ich „pilnowania”, ponieważ może to zwiększyć ryzyko samookaleczenia. 
  • Pamiętaj, że samookaleczenie jest mechanizmem radzenia sobie z trudnymi emocjami. Jest to objaw podstawowego problemu.
  • Zachowaj otwartą komunikację między tobą a dzieckiem i pamiętaj, że mogą się wstydzić własnego samookaleczenia i trudno jest im mówić. 
  • Poszukaj profesjonalnej pomocy. Twoje dziecko może potrzebować oceny ryzyka od wykwalifikowanego pracownika ochrony zdrowia psychicznego. Porozmawiaj ze swoim lekarzem rodzinnym i sprawdź, czy Twoje dziecko może zostać skierowane do lokalnych ośrodków zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży.

Odkrywanie i reagowanie na samookaleczenia może być traumatycznym doświadczeniem – bardzo ważne jest, aby szukać wsparcia. Naturalne jest poczucie winy, wstydu, gniewu, smutku, frustracji i rozpaczy – ale ważne jest, abyś reagował w sposób bezstronny, opiekuńczy i pełen szacunku. Może być trudne zrozumieć, dlaczego Twoje dziecko samo siebie krzywdzi, jednak powinieneś spróbować zobaczyć osobę i powody, dla których ono się skrzywdziło, zamiast skupiać się na zachowaniach. 

Fundacja DOM – My po prostu – Dbamy o Młodych 

Facebook